أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

555

قانون ( فارسى )

بسايى از بالا به پايين با دست آن را لمس كنى ، دست را آهسته و نرم بر آن بسايى ، اگر قطعه استخوانى لغزيده يا شاخه شده و يا برجستگيى باشد ، بدان پى ببرى و مجبور نشوى بار ديگر جايى را كه لازم نيست باندپيچى كنى و حالت از هم پاشيدگى و احساس درد به‌وجود آيد . 4 - تا استخوان شكسته به كلى خوب نشود نبايد صاف و هموارى جاى شكسته آسيب‌ديده - كه به چشم مىآيد - فريبت دهد . بارها رخ مىدهد كه ورم پليد وجود دارد امّا خود را نمىنماياند و بالا نمىآيد . و بسيار رخ مىدهد كه كجى درون با چشم ديده نمىشود . 5 - اگر در معاينه كوشش كنى و هر وسيله‌اى را به كار برى ، مشروط بر اينكه حالت اندام از اثر شكستگى به پليدى نرسيده باشد ، حتما جاى شكسته را پيدا مىكنى . و اگر از اثر شكستن ، اندام بسيار آلوده و پليد شده باشد ، آنگاه از تشنجى كه بر بيمار مىآيد و از تب سختى كه بيمار بدان مبتلا شده است مىدانى كه استخوان شكسته است . و اگر چنين حالتى از تشنج و تب روى داد ، بهتر آن است كه تركش كنى و كارى به كارش نداشته باشى . 6 - اگر در علاج شكسته‌بندى مىخواهى شكسته را داخل جايى كنى كه سزاوار آن است و لازم است ، امّا استخوان خيره‌سرى كرد و تو نرفت ، نبايد به زور و با اعمال فشار آن را داخل كرد ؛ زيرا در آن صورت بيمار با بلايى روبرو مىشود كه از شكستگى استخوان بسيار بدتر باشد ؛ پس اگر استخوان همچنان كج و ناراست بماند بسيار بهتر است . 7 - اگر شكسته را بند آوردى و خوب شد و هيچ معالجهء ديگرى نخواست امّا درد شديد رخ داد و درد تسكين نيافت ، اگر ممكن باشد ، استخوان را باز بشكن كه درد نماند و بيمار بياسايد . 8 - هنگامى كه استخوان بشكند ، بايد هرچه زودتر به شكسته‌بندى بپردازى ؛ زيرا تا تأخير بيشترى در ميان آيد ، برهم آوردن و علاج مشكل‌تر مىشود و روىآورهاى ناپسند و زيان‌آور بيشتر رخ مىدهند . بويژه اگر استخوانى بشكند كه ماهيچه‌ها و پىرگهاى زياد در پيرامون داشته باشد ، مانند : ران ، كه اگر در به هم آوردن و علاج ران شكسته شتاب نكنند خطراتى متوجه بيمار خواهد بود كه مپرس ! 9 - براى زود جوش خوردن استخوان شكسته و خوب شدنش بايد از روشها و وسايلى استفاده كنى كه بر ضد سببهايى باشند كه نمىگذارند استخوان به زودى پيوند يابد و بهبودش را به تأخير مىاندازند ؛ كه اولين و مهم‌ترين عمل اين است كه خون لزج در اندام بيمار زياد شود . فصل پنجم وضعيت بند آورده در هر اندامى كه استخوان آن بشكند بايد بعد از به هم آوردن استخوان ، عضو پيوند داده شده را در حالتى نگهدارى كه با وضع و حال اندام سازگار باشد و طورى باشد كه درد نكند . بهترين وضع براى عضو پيوند داده شده آن است كه نزديك‌تر به حالت طبيعى باشد . مثلا : اگر استخوان شكستهء دست را به هم پيوند داده‌اى بهترين حالتى كه بايد دست را تا خوب شدن